“नवी मुंबई : प्रतिनिधी” राज्य महोत्सव गणेशोत्सव अधिक व्यापक आणि लोकसहभागातून साजरा करण्यासाठी राज्यातील सर्व मंत्रालयीन विभागांनी त्यांच्या अधिनस्त कार्यालये, आस्थापना आणि महामंडळांच्या माध्यमातून विविध सांस्कृतिक, सामाजिक, पर्यावरणपूरक व जनजागृतीपर उपक्रम राबवावेत, असे निर्देश सांस्कृतिक कार्य मंत्री ॲड. आशिष शेलार यांनी दिले आहेत. गावापासून शहरापर्यंत सहभाग वाढवून गणेशोत्सवाला जागतिक स्तरावर ओळख मिळवून देण्याचा शासनाचा प्रयत्न आहे.
राज्य महोत्सव गणेशोत्सवासाठी सर्व विभागांचा सहभाग
शासनाच्या नियोजनानुसार राज्यातील सुमारे 480 उत्कृष्ट सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळांना तालुका, जिल्हा आणि राज्यस्तरावर सुमारे दीड कोटी रुपयांची पारितोषिके देण्यात येणार आहेत. तसेच राज्यस्तरीय आणि जिल्हास्तरीय प्रथम विजेत्यांचा पारितोषिक वितरण समारंभ पु. ल. देशपांडे महाराष्ट्र कला अकादमीतर्फे आयोजित केला जाणार आहे. दुसरीकडे, तालुका व जिल्हास्तरीय द्वितीय आणि तृतीय विजेत्यांसाठी जिल्हाधिकारी कार्यालयांच्या माध्यमातून समारंभ घेण्यात येतील.
दरम्यान, महाराष्ट्रातील सर्व 36 जिल्ह्यांसह महाराष्ट्राबाहेरील 10 राज्ये आणि भारताबाहेरील एका देशात सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजित करण्याचे नियोजन आहे. नवी दिल्ली येथे पाच दिवस, तर मुंबईत आठ दिवस सांस्कृतिक कार्यक्रम होतील. स्थानिक संस्थांच्या सहकार्याने सार्वजनिक गणेशोत्सवाला राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावर प्रोत्साहन दिले जाणार आहे.
“गावापासून शहरापर्यंत गणेशोत्सवाचा व्यापक सहभाग वाढविण्यासोबतच या उत्सवाला जागतिक स्तरावर स्थान मिळवून देण्याच्या दृष्टीने विविध उपक्रम राबविण्यात येणार आहेत.” — ॲड. आशिष शेलार, सांस्कृतिक कार्य मंत्री
गणेश मंदिरांचे आणि सार्वजनिक गणेशोत्सवांचे ऑनलाइन दर्शन उपलब्ध करून देण्यासाठी स्वतंत्र पोर्टल विकसित केले जाणार आहे. घरगुती गणेशोत्सवाची छायाचित्रे अपलोड करण्यासाठी डिजिटल प्लॅटफॉर्म तयार केला जाईल. याशिवाय गणेशोत्सवाचा इतिहास, परंपरा, अष्टविनायक आणि शासनाच्या उपक्रमांची माहिती प्रसारमाध्यमे व समाजमाध्यमांतून पोहोचवली जाणार आहे. दादासाहेब फाळके चित्रनगरीच्या माध्यमातून गणपतीविषयक रील्स स्पर्धाही घेतली जाणार आहे. महसूल विभागीय आणि राज्यस्तरावर या स्पर्धांचे आयोजन केले जाईल. गणेशोत्सवातील परंपरा व प्रथांचे प्रभावी चित्रण करणाऱ्या मराठी चित्रपटाचाही गौरव करण्यात येणार आहे. त्यामुळे सांस्कृतिक वारसा जपण्यासोबतच नव्या माध्यमांतील सर्जनशीलतेला व्यासपीठ मिळणार आहे. प्रमुख गणेश मंदिरे, सार्वजनिक मंडळे आणि घरगुती उत्सव यांची माहिती डिजिटल माध्यमातून एकत्रितपणे उपलब्ध होण्याची अपेक्षा आहे. यामुळे महाराष्ट्रातील उत्सव परंपरेचे दस्तऐवजीकरण आणि व्यापक प्रसार शक्य होणार आहे.
[येथे संबंधित बातमी वाचा]
नवी मुंबईतील ताज्या बातम्या
पर्यावरणपूरक उत्सवाला प्राधान्य
शाडूच्या मातीच्या मूर्ती, बीज गणपती, निर्माल्य संकलन व पुनर्वापर, प्लास्टिकमुक्त उत्सव, एलईडी सजावट आणि सौरऊर्जेवरील मंडप याबाबत जनजागृती केली जाणार आहे. ग्रामपंचायत, महानगरपालिका, नगरपालिका आणि नगरपंचायतींच्या माध्यमातून स्वच्छता, वृक्षारोपण तसेच कृत्रिम विसर्जन तलाव उभारण्यावर भर असेल. जलस्रोतांचे संरक्षण आणि जलसंवर्धनाबाबतही नागरिकांना माहिती दिली जाईल.
स्थानिक शेतकरी, महिला बचतगट, सहकारी संस्था, कारागीर आणि सूक्ष्म, लघु व मध्यम उद्योगांना गणेशोत्सवाशी संबंधित उत्पादनांच्या माध्यमातून प्रोत्साहन दिले जाणार आहे. युवकांसाठी शाडूच्या मूर्ती, मखर, सजावट आणि डिजिटल डिझाइनवर उद्योजकता प्रशिक्षण होईल. महिला बचतगटांना मोदक, प्रसाद साहित्य आणि स्थानिक उत्पादनांच्या विक्रीसाठी प्रोत्साहन दिले जाणार असल्याने उत्सवाच्या माध्यमातून स्थानिक अर्थव्यवस्थेलाही चालना मिळण्याची शक्यता आहे. गणेशमूर्ती, मखर, सजावट आणि पूजासाहित्य तयार करणाऱ्या कारागिरांना बाजारपेठ उपलब्ध करून देण्याचे प्रयत्नही केले जातील. अशा उपक्रमांमुळे पारंपरिक कौशल्यांना आधुनिक संधी मिळतील. शाळांमध्ये मूर्ती बनविण्याच्या कार्यशाळा, निबंध व वक्तृत्व स्पर्धा, तर महाविद्यालयांमध्ये ‘गणेश आणि विज्ञान’ विषयावर परिसंवाद आणि नवोपक्रम प्रदर्शने आयोजित केली जातील.
आरोग्य, सुरक्षितता आणि सर्वसमावेशकतेवर भर
गर्दीच्या ठिकाणी मोफत आरोग्य तपासणी, रक्तदान शिबिरे आणि सीपीआर प्रशिक्षणाला प्रोत्साहन दिले जाणार आहे. वैद्यकीय मदत केंद्रे, स्वयंसेवक, अन्नसुरक्षा तपासणी आणि भेसळ प्रतिबंधक जनजागृती मोहीम राबवली जाईल. दिव्यांग भाविकांसाठी रॅम्प, व्हीलचेअर, सांकेतिक भाषेतील आरती, स्पर्शदर्शन आणि सुलभ प्रवेशाची व्यवस्था करण्यावरही भर असेल.
तसेच, जिल्हाधिकाऱ्यांनी उत्कृष्ट गणेशोत्सव मंडळ स्पर्धेसाठी समित्या गठित करून प्रत्यक्ष भेटीद्वारे अर्जांची तपासणी व गुणांकन करावे, असे निर्देश देण्यात आले आहेत. गृह विभाग सुरक्षिततेचे नियोजन करणार असून सार्वजनिक बांधकाम विभाग विसर्जन मार्ग, दिशादर्शक फलक, बॅरिकेडिंग आणि सुरक्षित पादचारी सुविधांची दक्षता घेणार आहे.
[अधिकृत माहितीसाठी येथे क्लिक करा]
विभागीय आयुक्त, कोकण विभाग — महाराष्ट्र शासन
एकूणच, राज्य महोत्सव गणेशोत्सवाच्या माध्यमातून धार्मिक परंपरेसोबत पर्यावरण, संस्कृती, आरोग्य, सुरक्षितता, उद्योजकता आणि सामाजिक सहभाग यांना जोडण्याचा शासनाचा प्रयत्न आहे. विविध विभागांच्या समन्वयातून हा उत्सव अधिक शिस्तबद्ध, सर्वसमावेशक आणि पर्यावरणपूरक करण्याचे उद्दिष्ट निश्चित करण्यात आले आहे.
