देशाची अर्थव्यवस्था कोणाच्या खांद्यावर उभी आहे, असा प्रश्न विचारला तर बहुतांश उत्तरं शेतकरी, उद्योगपती किंवा कामगार वर्गाभोवती फिरतात. मात्र या सर्वांच्या मधोमध उभा असलेला, शांतपणे जबाबदाऱ्या पार पाडणारा आणि देशाचा कणा मानला जाणारा वर्ग म्हणजे मध्यमवर्ग. हा वर्ग ना सवलतींची मागणी करतो, ना रस्त्यावर उतरून आंदोलन करतो. तरीही त्याच्यावर सर्वाधिक आर्थिक ओझं टाकलं जातं, ही आजची कडू वस्तुस्थिती आहे.
मध्यमवर्ग हा सर्वाधिक कर भरणारा वर्ग आहे. पगारातून थेट उत्पन्नकर, वस्तू-सेवांवर अप्रत्यक्ष कर, पेट्रोल-डिझेलवरील कर, घर खरेदीवरील स्टॅम्प ड्युटी, मालमत्ता कर — अशी करांची यादी संपतच नाही. कर भरणं हे नागरिकाचं कर्तव्य आहे, याची जाणीव मध्यमवर्गाला आहे. मात्र कर भरल्यानंतर मिळणाऱ्या सुविधा, सेवा आणि सवलती पाहिल्या तर या वर्गाच्या वाट्याला अपेक्षेपेक्षा खूपच कमी येतं.
महागाई हा मध्यमवर्गाचा सर्वात मोठा शत्रू ठरतो आहे. दुधापासून गॅसपर्यंत, शिक्षणापासून घरभाड्यापर्यंत प्रत्येक गोष्ट महाग होत आहे. पगारवाढ मात्र महागाईच्या तुलनेत फारच मर्यादित आहे. महिन्याचा बजेट आखताना कसरत करावी लागते. बचतीसाठी केलेले प्रयत्न अनेकदा महागाईच्या ओघात वाहून जातात. मध्यमवर्ग जगतो, पण कायम तणावात.
शिक्षण हे मध्यमवर्गाचं स्वप्न आणि त्याचं सर्वात मोठं गुंतवणूक क्षेत्र आहे. मुलांना चांगलं शिक्षण द्यायचं म्हटलं की खाजगी शाळा, कॉलेज, क्लासेस, कोचिंग यांचा खर्च अनिवार्य होतो. सरकारी शिक्षणव्यवस्थेवर विश्वास ठेवणं दिवसेंदिवस कठीण होत चाललं आहे. शिक्षण हा हक्क असायला हवा, पण आज तो अनेकांसाठी महागडं स्वप्न बनला आहे. मध्यमवर्ग हे स्वप्न पूर्ण करण्यासाठी स्वतःच्या गरजा बाजूला ठेवतो.
आरोग्याच्या बाबतीत तर परिस्थिती अधिकच गंभीर आहे. आजार म्हणजे केवळ शारीरिक त्रास नसून आर्थिक संकट ठरतो. सरकारी रुग्णालयांवर प्रचंड ताण आहे, तर खासगी रुग्णालयं मध्यमवर्गाच्या आवाक्याबाहेर जात आहेत. आरोग्य विमा असूनही अनेक खर्च खिशातूनच करावे लागतात. आजारपणात मानसिक तणावासोबत आर्थिक चिंता मध्यमवर्गाला अधिकच पोखरते.
करप्रणालीकडे पाहिलं तर मध्यमवर्गाला अन्यायाची भावना होणं स्वाभाविक आहे. गरीब वर्गासाठी सबसिडी, विविध योजना आहेत; श्रीमंत वर्गाकडे कर नियोजनाचे पर्याय आहेत. मध्यमवर्ग मात्र दोन्हींच्या मध्ये अडकलेला आहे. ना त्याला सवलती, ना त्याला मोकळीक. नियम कठोर, अपेक्षा जास्त आणि ऐकून घेणारा फारसा कोणी नाही.
मग प्रश्न असा उभा राहतो की मध्यमवर्गाकडे सातत्याने दुर्लक्ष का होतं? कारण हा वर्ग शांत आहे. तो कायद्याचं पालन करतो, कर भरतो, व्यवस्था कोलमडू नये म्हणून सहन करतो. आंदोलन, घोषणाबाजी, मतांची उघड सौदेबाजी यापासून तो दूर राहतो. त्यामुळेच धोरणकर्त्यांना हा वर्ग कायम ‘गृहीत धरलेला’ वाटतो.
पण हे विसरणं धोकादायक ठरू शकतं. मध्यमवर्ग कमजोर झाला, तर देशाची अर्थव्यवस्था डळमळते. खरेदीशक्ती कमी होते, सामाजिक अस्थिरता वाढते आणि विश्वास ढासळतो. मध्यमवर्गाला सवलतींपेक्षा सन्मानाची गरज आहे. पारदर्शक करप्रणाली, दर्जेदार सार्वजनिक सेवा, शिक्षण आणि आरोग्यातील खर्च कमी करणारी धोरणं ही काळाची गरज आहे.
देशाचा खरा कणा मजबूत ठेवायचा असेल, तर मध्यमवर्गाकडे दुर्लक्ष न करता त्याला केंद्रस्थानी ठेवणं अपरिहार्य आहे. अन्यथा कर भरत राहणारा हा वर्ग एक दिवस प्रश्न विचारायला लागेल — आणि तो प्रश्न व्यवस्था हादरवणारा ठरू शकतो.
📍 नवी मुंबईच्या प्रत्येक घडामोडीची माहिती
👉 Navi Mumbai Headlines WhatsApp Channel वर मिळवा.
📰 स्थानिक बातम्या | अपडेट्स | Breaking News
🔗 https://whatsapp.com/channel/0029Vb6cWIaEwEk2MeomVG14
